X
تبلیغات
ادبیات سوم راهنمایی - درس پنجم
تاريخ : پنجشنبه یازدهم آبان 1391 | 17:37 | نویسنده : مهدی جز اسد قزوینی
 بدان کوش تا دانا شوی

                             چو دانا شوی زود والاشوی

دانش های ادبی:

 قافیه: دانا، والا

 ردیف: شوی

 قالب شعر: مثنوی

 دانش های زبانی:

 چو: وقتی که

 والا: بلند مرتبه، بزرگ

 معنا: سعی کن که زودتر دانشمند و عالم شوی،

 زیرا وقتی که دانا باشی به مقام ومرتبه ی بلند

 می رسی.

 نه داناترآن که والاتر است

                             که والاترآن کس که داناتراست

دانش های ادبی:

 قافیه: والاتر، داناتر

 ردیف: است

 آرایه ی ادبی:جناس( نه ،که ـ کس، که)

 آرایه ی ادبی: طرد و عکس(تکرارمصراع دوم با

 مختصری تغییر و جابه جایی)

 معنا:کسی که ثروت و موقعیت بیش تری دارد لزوماً

 دانا نیست،زیرا معیار برتری و جاه، دانایی و عقل

 است.

 نبینی زشاهان که برتخت گاه

                             ز دانندگــان  باز   جــــویند  راه؟

 دانش های ادبی:

 قافیه:گاه، راه

 مراعات نظیر:شاهان، تخت گاه

 دانش های زبانی:

 تخت گاه:تخت فرمانروایی،حکومت

 دانندگان:آگاهان، دانشمندان

 بازجویند:پیدا کنند

 معنا:آیا نمیبینی که پادشاهان درحکومت خوداز

 وزیران دانشمند بهره می جویند؟

 اگر چه بمانند دیر   و دراز

                            به دانا بُوَدْشان همـــیشه راز

دانش های ادبی:

 قافیه: دراز، نیاز

 دانش های زبانی:

 نیاز: احتیاج

 بمانند: برجای باشند،حکومت کنند(نهاد این فعل

 پادشاهان هستند)

 دیر و دراز:طولانی، مدت زیاد

 معنا: پادشاهان هرچند که مدت طولانی حکومت

 کنندولی همیشه به افراد دانا نیازمندند. 

  نگهبان گنجی تو ازدشمنان

                             وُ دانش نگهــــبان تو جاودان 

 دانش های ادبی:

 قافیه: دشمنان، جاودان

 آرایه ی ادبی: تضاد(نگهبان، گنج)

 معنا: تو برای محافظت گنج از دشمنان، نگهبان آن

 هستی ولی علم ودانش نگهبان همیشگی تو

 است.

 به دانش شود مرد، پرهیز گار

                             چنین گفت آن بِخْردِ هوشیار

 دانش های ادبی:

 قافیه: پرهیزگار، هوشیار

 آرایه ی ادبی :مراعات نظیر( دانش، بخرد، هوشیار)

 دانش های زبانی:

 پرهیزگار: پارسا، پاکدامن

 بخرد: عاقل، خردمند،باخرد

 معنا: مرد، با دانش پرهیز گار میشود.آن انسان با

 خردهوشیار اینگونه گفت:

 که دانش ز تنگی پناه آورد

                              چو بیراه گــردی به راه آورد 

                                           (ابوشکور بلخی) 

 دانش های ادبی:

 قافیه: پناه،راه

 جناس: (که، به)

 ردیف: آورد

 دانش های زبانی:

 تنگی: گرفتگی در کار،گره، مشکل

 بیراه: گمراه

 چو: وقتی که

 پناه آورد: نجات می دهد

 به راه آورد: راه راست را نشان دهد

گردی: فعل مضارع التزامی از مصدر (گشتن)

 معنا: علم و دانش در موقع سختی پناه تو است و

 تو را از گمراهی نجات می دهد.

 تاریخ ادبیات:

 ابو شکور بلخی:

 از شاعران نیمه ی اول قرن چهارم است.از اشعار او

 ابیات پراکنده ای در دست است.

*******************************************

 علم بال اسـت مـــرغ جـــانت را

                               بـرسـپـــهر او بَـرَدروانــت را

 دانش های ادبی:

 قالب شعر:مثنوی

 قافیه: جانت،روانت

 ردیف: را

 آرایه ی ادبی:

  ۱) جناس: (بر، برد)

 ۲) تشبیه: مرغ جان(جان انسان به مرغی تشبیه

  شده است و علم ،بال های آن است.)

 ۳) مراعات نظیر: بال،مرغ،سپهر

 دانش های ادبی:

 سپهر: آسمان

  "ت" در جانت و روانت : ضمیر دوم شخص است.

 معنا: جان انسان همچون مرغی است که دو بال

 داردبه نام علم وبا این دو بال می توان براوج اسمان

 پروازکردو به همه جا رفت.

 دل بی علم،چشم بی نورست

                              مـرد نادان ز مـردی دورسـت

 دانش های ادبی:

 قافیه: بی نور،دور

 ردیف: است

 جناس: (نور، دور ـ مرد،مردی)

 آرایه ی ادبی: تشبیه(دل بی علم به چشم بی نور

 تشبیه شده است.رکن اول: دل بی علم،رکن دوم:

 چشم بی نور)

 دانش های زبانی:

 مردمی: انسانیت، متمدن بودن

 بی نور: نابینا،بدون بینایی

چشم بی نور و دل بی علم:هر دو ترکیب وصفی اند.

 معنا: دلی که علم و دانش نداردمانند چشم نابینا

 است و انسان نادان از انسانیت و فرهنگ و تمدن

 به دور است.

مـــــفـــهوم: علم چراغ است.

 نیسـت آب حیـات جـز دانـش

                             نیـست بـاب نجات جز دانش

 دانش های ادبی:

 قافیه: حیات، نجات

 جناس: آب، باب

 ردیف: جز دانش

 آرایه ی ادبی : ترصیع( هرگاه بیشتر کلمات بین دو

 مصراع یکی باشند آرایه ی ترصیع گویند.در این بیت

 کلماتِ نیست، جز و دانش ،تکرارشده اند)

 دانش های زبانی:

 باب نجات:راه رهایی، راه آزادی

 آب حیات: در برخی از داستان ها و حکایت ها به

 آبی اشاره شده است که نوشیدن از آن انسان را

 به زندگی جاوید می رساند و گفته شده حضرت

 خضر(ع) از آن نوشید اما اسکندر نتوانست آن را بیابد.

 معنا:آب حیات به جز دانش نیست و راه رهایی

 انسان به جز دانش نیست.

 دل شـود گر به علم،بیننده

                             راه جـــــویـد به آفـــریـنـنـده

 دانش های ادبی:

 قافیه: بیننده،آفریننده

 آرایه ی ادبی: تلمیح ( این بیت با حدیث "مَن عَرَفَ

 نَفسَه فَقَد عَرَفَ رَبَّه" تناسب دارد)

دانش های زبانی:

 آفریننده: خداوند(صفت فاعلی)

 بیننده: آگاه، بینا(صفت فاعلی)

 معنا: اگر انسان با علم و دانش به همه چیز نظر کند

 آن گاه به خداوند نزدیکتر میشود.

 آن چه در علم بیش می باید

                             دانش ذات خویش می باید

                                             (اوحدی مراغه ای) 

دانش های ادبی:

قافیه: بیش، خویش

 ردیف: می باید

دانش های زبانی:

 ذات: وجود انسان،جان انسان

 معنا: آن چیزی که در علم و دانش لازم است

 شناختن خود است.

 تاریخ ادبیات:

 اوحدی مراغه ای: شاعر و عارف قرن هشتم که به

 سبب ولادت در مراغه،به مراغـــه ای و به ســـبب

 سکونت در اصفهان به اصفهانی مشـــهور اسـت.

 اوحدی قسمت اخیر عمر خود را درآذربایجان به سر

 برده و در آن جا مثنوی ( جام جم ) را سروده است.

 وی دیوانی شامل : قصائد، غزلیات و رباعیات دارد.



  • دانلود فیلم
  • قالب وبلاگ