ادبیات سوم راهنمایی

پیش تر آموختیم که جمله از دو بخش نهاد و

گزاره تشکیل می شود و معنا و پیام کاملی را

می رساند.مانند:

حافظ ، شاعر بزرگ ایران است.

ـــــــ   ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

نهاد        گــــــــــــزاره

همچنین دانستیم مهم ترین جزء جمله ، فعل است.

اکنون به نمونه های زیر توجه کنید:

ای خدا ( خدایا به تو پناه آوردم،از تو کمک میخواهم)

هان ( آگاه باش، بر حذر باش)

حافظا( ای حافظ بدان و آگاه باش)

به به (چه خوب است)

به نمونه های بالا که جمله نیستند اما معنای

کاملی دارندشبه جمله می گویند؛ چون از نظر

ساختار مانند جمله نیستند و نمی توان برای

آنها نهاد و گزاره تعیین کرد.

نکته ی دوم :

معمولاً شاعران در پایان شعر خویش ،نام ویژه ای

را که نام شعری شاعر است به کار می برند.به این

نام تخلص میگویند و به بیتی که دارای تخلص است،

 بیت تخلص میگویند.

تخلص به معنای خلاص شدن و رهایی یافتن است.

گویی شاعر با نوشتن تخلص،از بند سخن آزاد

می شود.تخلص مانند امضا و نشان است که

در پایان شعر می آید.

مثلاً اسم اصلی حافظ، شمس الدّین محمد است

و نام شهریار ، محمد حسین بهجت تبریزی، ولی این

 دو شاعر در شعر خویش "حافظ" و "شهریار" تخلص

کرده اند.

گاه کاربرد فراوان تخلص در شعر باعث می شود که نام

اصلی شاعر ناشناخته بماند.